Przedwojenna tokarka - BRABORK

Stare i zabytkowe maszyny i narzędzia tokarskie
Awatar użytkownika
Ryszard
Posty: 113
Rejestracja: 06 kwietnia 2016, 13:48 - śr
Reputation: 4
Płeć:
Kontaktowanie:

Przedwojenna tokarka - BRABORK

Postautor: Ryszard » 09 kwietnia 2018, 12:57 - pn

Niedawno warsztat wzbogacił się o kolejną tokarkę, którą kupiłem od 87-letniego znajomego. W 1945 r., już po wkroczeniu Armii Czerwonej, natknął się na nią, gdy stała przy jednej z dróg w jego rodzinnej miejscowości, przygotowana do wywiezienia do ZSRR. Zabrał ją i od tego czasu przechowywał w domu.
Ogólnie stan techniczny jest dobry. Oczywiście wymaga odświeżenia oraz zainstalowania nowego silnika, który nie jest oryginalny.
Tokarka_Brabork_03.JPG

Trudno oszacować wiek tego urządzenia oraz jego producenta. Nie ma żadnych tabliczek znamionowych. Z wyjątkiem pewnej małej wskazówki. Otóż na przykrywce puszki elektrycznej jest napis "BRABORK". Idąc tym tropem znalazłem informacje, że taką nazwą były oznaczane produkty firmy „Zakłady Elektrotechniczne Bracia Borkowscy”.
Tokarka_Brabork_07.JPG

Firma ta została założona w 1907 r. przez trzech braci w Warszawie i początkowo handlowała sprowadzanym sprzętem elektrotechnicznym. Jednak początek XX w. to okres elektrycznego boomu, toteż firma szybko się rozwijała. Kilka lat później wybudowano własny zakład produkcyjny ze sprzętem elektroinstalacyjnym i żyrandolami. W latach międzywojennych uruchomiono też produkcję grzejników elektrycznych i żelazek, a w 1921 r. Borkowscy stali się dystrybutorem produktów Philipsa. Otwierano przedstawicielstwa i sklepy w innych miastach. W latach 30. produkowano włączniki i inne bakelitowe elementy. Przed wybuchem II wojny światowej w firmie pracowało ok. 1000 ludzi. Jednak najbardziej znana była z produkcji gustownych i nowoczesnych w tym czasie lamp i żyrandoli.
Lata wojny to początkowo wstrzymanie produkcji, później jej ograniczone wznowienie, a także produkcja na cele wojskowe. Pod naporem nadciągającego ze wschodu frontu, Niemcy wywieźli znajdujące się w fabryce maszyny.
Ostatecznie firma Borkowskich przetrwała do 1950 r.
Napis na puszce skłania do dwóch hipotez. Po pierwsze, zakłady Borkowskich mogły zajmować się wyposażaniem maszyn i urządzeń w osprzęt elektryczny. Czy firma zajmowała się tym na większą skalę, czy robiła to na zlecenie innych firm? Nie wiadomo. Druga hipoteza, wg mnie bardziej prawdopodobna, jest taka, że tokarka pracowała w fabryce Borkowskich. Być może została sprowadzona do Polski z zagranicy (w takim razie dalej pozostaje otwartym pytanie, kto jest jej producentem?), a na miejscu zamontowano potrzebną elektrykę. Wytwarzano na niej (lub na nich) komponenty, półprodukty, formy lub części składowe gotowych wyrobów. W trakcie wojny lub tuż przed jej zakończeniem, jakimś sposobem trafiła na Śląsk.
Jeśli ktoś z Was mógłby się przyczynić do poznania historii tego urządzenia lub zna pasjonatów dawnej techniki, będę wdzięczny za każdą informację.
Tokarka_Brabork_01.JPG
Tokarka_Brabork_02.JPG
Tokarka_Brabork_04.JPG
Tokarka_Brabork_05.JPG
Tokarka_Brabork_06.JPG

SwFr
Posty: 20
Rejestracja: 22 maja 2016, 11:43 - ndz
Reputation: 0

Re: Przedwojenna tokarka - BRABORK

Postautor: SwFr » 09 kwietnia 2018, 21:41 - pn

Kiedy szukałem dla siebie, to wpadła mi kiedyś w oko, chyba na olx, podobna tokarka.
Miała bardzo podobny, dość charakterystyczny, wrzeciennik. Konik też był podobny do Twojej.
Tamta nie miała stolika/podstawy tylko samo łoże.
Szukaj pod nazwą "Berlin" albo (o ile dobrze pamiętam) "Karger".

Ps. ogłoszenie było z okolic Wrocławia

Pzdr

Awatar użytkownika
Ryszard
Posty: 113
Rejestracja: 06 kwietnia 2016, 13:48 - śr
Reputation: 4
Płeć:
Kontaktowanie:

Re: Przedwojenna tokarka - BRABORK

Postautor: Ryszard » 10 kwietnia 2018, 20:49 - wt

To bardzo ciekawy trop. Faktycznie firma Kärger z Berlina robiła bardzo podobne tokarki. Niewykluczone, że ta konkretna miała jeszcze pierwotnie napęd nożny. Spróbuję w takim razie dowiedzieć się jeszcze czegoś więcej u kolegów z niemieckiego forum. Dzięki.

Awatar użytkownika
Ryszard
Posty: 113
Rejestracja: 06 kwietnia 2016, 13:48 - śr
Reputation: 4
Płeć:
Kontaktowanie:

Re: Przedwojenna tokarka - BRABORK

Postautor: Ryszard » 13 kwietnia 2018, 11:34 - pt

Tokarka nabrała już świeższego wyglądu.
Przez kilkadziesiąt lat zebrało się na niej kilka warstw farby. Nogi zostały wypiaskowane, na reszcie elementów trzeba było usunąć rdzę, starą farbę i zabrudzenia ręcznie. A młotkowa zieleń wygląda znacznie lepiej niż wcześniejsze brązy.
Tokarka_Brabork_08.JPG
Tokarka_Brabork_09.JPG
Tokarka_Brabork_11.JPG

Jak widać, współczesny uchwyt pasuje bez konieczności przeróbek.
Tokarka_Brabork_10.JPG

Tokarka_Brabork_12.JPG
Tokarka_Brabork_13.JPG
Tokarka_Brabork_14.JPG

Darek...
Posty: 17
Rejestracja: 23 października 2017, 13:23 - pn
Reputation: 0

Re: Przedwojenna tokarka - BRABORK

Postautor: Darek... » 16 kwietnia 2018, 10:08 - pn

i to jest fajne :idea: znaczy ma to jeszcze posłużyć zamianie drewna na wióry :roll:

Awatar użytkownika
Ryszard
Posty: 113
Rejestracja: 06 kwietnia 2016, 13:48 - śr
Reputation: 4
Płeć:
Kontaktowanie:

Re: Przedwojenna tokarka - BRABORK

Postautor: Ryszard » 18 kwietnia 2018, 17:49 - śr

Oczywiście


Wróć do „Sprzęt historyczny”

Kto jest online

Użytkownicy przeglądający to forum: Obecnie na forum nie ma żadnego zarejestrowanego użytkownika i 1 gość